Przydzielać opał dobrej jakości dla szpitali i żłobków.

Refleksje na 25 lecie „Solidarności” służby zdrowia.

Dzięki uprzejmości organizatorów miałem okazję i zaszczyt brać udział w uroczystościach z okazji 25 – lecia powołania NSZZ Solidarność Służby Zdrowia. Znaczącą część uroczystości zajęły wspomnienia z okresu tworzenia Związku, w tym zwłaszcza z pamiętnego Sierpnia oraz z listopada 80r, gdy w siedzibie Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku grupa pierwszych solidarnościowych działaczy prowadziła strajk okupacyjny o spełnienie przez rządzących, dopiero co złożonych, obietnic.

Nie mogło zabraknąć w tych wspomnieniach odniesienia do słynnych postulatów sierpniowych, w tym zwłaszcza do 16.: „Poprawić warunki pracy Służby Zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym”. Nieco później postulat ten uszczegółowiono, dołączając do niego załącznik z kolejnymi 30 punktami. Część z nich brzmi dzisiaj archaicznie i może wywoływać uśmiech lub zdumienie, jak chociażby cytowany przeze mnie w tytule: „przydzielać opał dobrej jakości dla szpitali i żłobków” Jak słusznie zauważyła jedna z uczestniczek tamtych wydarzeń, zmiana ustroju gospodarczego spowodowała, że wiele problemów, które wtedy wydawały się istotne i dokuczliwe rozwiązało się jakoś samo.

Warto pamiętać o tym w przededniu wyborów i kolejnych decyzji dotyczących kierunku dalszego reformowania opieki zdrowotnej w Polsce. Ludzie Solidarności, a rozumiem przez to nie tylko dzisiejszych członków NSZZ Solidarność, ale i tych, którzy uczestniczyli w tym ruchu społecznym wcześniej i nadal czują się związani z ideałami Sierpnia 80, doświadczają dzisiaj często moralnej rozterki. Z jednej strony nie mogą zapomnieć - i nie chcą się wyrzec - tego wspaniałego okresu, gdy wszyscy wkoło byli tak bezinteresowni, złączeni tymi samymi ideałami, gotowi do poświęceń dla dobra wspólnego, że przypominało to nieomal pierwsze chrześcijańskie wspólnoty. Z drugiej jednak dobrze zdają sobie sprawę, iż zorganizowanie wielu dziedzin życia codziennego jest niemożliwe w oparciu wyłącznie o te uniesienia i najlepsze ludzkie odruchy. Stąd zapewne bierze się ich ambiwalentny stosunek do rozwiązań rynkowych w opiece zdrowotnej. Z jednej strony wiadomo, że: konkurencja, działanie dla zysku, prywatyzacja to najskuteczniejsze środki aby wymusić oszczędność i efektywność lecznictwa, odpowiednią jakość świadczeń i podmiotowe traktowanie pacjenta, z drugiej jednak – żal, że tych wszystkich efektów nie można by osiągnąć opierając się li tylko na bezinteresowności, wspólnych ideałach, poświęceniu dla tak pięknego dobra, jakim jest ludzkie życie.

Każdy oczywiście sam musi sobie poradzić z tymi rozterkami. (Wbrew pozorom, nie są od nich wolni także ci, którzy uchodzą za zdecydowanych zwolenników rynku w ochronie zdrowia.) Może w decyzji tej pomocny będzie los cytowanego postulatu, domagającego się opału dobrej jakości dla szpitali i dla żłobków. Nie zrealizowano go drogą strajków, nie podpisano w tej sprawie porozumienia z Rządem, nie powołano żadnej komisji, nikt nie podejmował szlachetnych zobowiązań w tej sprawie, a jednak … opał dobrej jakości jest dostarczany do szpitali i do żłobków. Do tych pierwszych nieraz nawet „na kredyt”. Stało się to dzięki mechanizmom rynkowym w gospodarce, konkurencji między przedsiębiorstwami i działaniem „dla zysku” wielu ludzi, ale beneficjentem tego są chorzy i małe dzieci. Na tym polega „chytrość” rynku, że potrafi skłonić do realizacji szlachetnych celów nawet te osoby, które nie koniecznie są szlachetne.

Należałoby się nad tym zastanowić na chłodno.