L.dz.66/04

Szan. Pan
Dr Krzysztof Bukiel
Przewodniczący
Zarządu Krajowego OZZL

W związku z napływającymi do Zarządu Krajowego OZZL pytaniami o czas pracy lekarzy na dyżurach po wejściu Polski do Unii Europejskiej wyjaśniam co następuje:

Zagadnienia czasu pracy w Unii Europejskiej są uregulowane dyrektywą Nr 93/104 z 23 listopada 1993r. w sprawie niektórych aspektów organizacji czasu pracy.

W myśl tej dyrektywy;

• Państwa członkowskie podejmą działania niezbędne do zapewnienia, że każdy pracownik jest uprawniony do minimalnego okresu dziennego odpoczynku w wymiarze 11 nieprzerwanych godzin w okresie dwudziestu czterech godzin ( art. 3. Odpoczynek dzienny)
• Państwa członkowskie podejmą działania niezbędne dla zapewnienia, że w każdym okresie siedmiu dni każdy pracownik jest upoważniony do minimalnego nieprzerwanego okresu 24 godzin odpoczynku oraz 11 godzin dziennego okresu odpoczynku, o którym mowa w artykule 3.

Jeżeli uzasadniają to warunki obiektywne, techniczne oraz organizacja pracy, może być stosowany minimalny okres 24 godzin odpoczynku. (art. 5 Okres odpoczynku tygodniowego).

Nowelizacja Kodeksu pracy z dnia 14 listopada 2003r. (Dz. U. Nr 213 poz. 2081) wprowadziła powyższe zmiany do naszego ustawodawstwa, odpowiednio zmieniając przepisy Kodeksu pracy o czasie pracy z dnie 01 stycznia 2004r. W szczególności w art. 132 § 1 Kodeksu pracy przewidziano jako zasadę prawo pracownika do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie, a w art. 133 § 1 Kodeksu pracy - do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu, obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego.

Jednocześnie w art. 151 3 § 2 Kodeksu pracy (dotyczącym dyżuru) postanowiono, że czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku dobowego i tygodniowego, o których mowa w art. 132 i 133. Powtórzono jednak dotychczas obowiązującą zasadę, że czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas dyżuru pracownik nie wykonywał pracy.

Przepisy o czasie pracy zawarte w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej nie zostały znowelizowane. Pozostał więc w niezmienionej postaci art. 32j, w tym jego ust. 2, w myśl którego czas dyżuru medycznego nie wlicza się do czasu pracy: w szczególności - odmiennie jak w przypadku dyżuru "kodeksowego" - nie uzupełniono treści art. 32j ust. 2 o klauzulę dotyczącą prawa do odpoczynku.

W orzeczeniu z dnia 09 września 2003r. sprawa C - 151/02 Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu dokonał wykładni przepisów Dyrektywy Nr 93/104 z dnia 23 listopada 1993r. uznając, że dyżury, w trakcie których pracownik tylko częściowo wykonuje swoje obowiązki, nawet jeśli ma możliwość odpoczynku, należy traktować w całości (także ten okres, w którym pracownik nie pracuje) jako czas pracy.

Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej Polska będzie zobowiązana do stosowania się do powyższej wykładni. W razie dojścia do procesu, będą ją stosować polskie sądy. Do tego czasu uprawniona jest interpretacja, że - tak jak to wynika z treści art. 32j ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej - czasu dyżuru medycznego nie wlicza się do czasu pracy obejmującego limit 48 godzin tygodniowo.

W świetle powyższego organizacja pracy w zakładach opieki zdrowotnej będzie musiała uwzględnić prawo do odpoczynku dobowego i tygodniowego również w razie pełnienia dyżurów medycznych.

Dla wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy regulacjami czasu pracy (dyżurów) w dyrektywie nr 93/104 i Kodeksie Pracy a w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej istotna byłaby interpretacja Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.

Z szacunkiem

Jacek Marczak
Radca prawny